Kontakt Lensler

Günümüzde dünyada 100 milyona yakın insan kontakt lens kullanmaktadır. Ülkemizde ise kullanıcı sayısı hızla artmaktadır. Son yıllarda doğala yakın renkli lenslerin yaygınlaşması lens kullanımını daha da cazip hale getirmektedir.

Gözümüzün önündeki kornea denilen saat camı gibi olan saydam yapının üzerine konarak göz kusurunu düzelten optik disklerdir. Gözlüğün düzelttiği tüm kusurlar ve düzeltemediği bazı kusurlar lensle düzeltilebilmektedir. Uzağı iyi göremeyen miyoplar, yakını iyi göremeyen hipermetroplar, uzağı veya yakını çarpık gören astigmatlar, katarakt nedeniyle lensi alınmış afaklar ve 40 yaşından sonra yakını göremeyen presbiyoplar için yumuşak, yumuşak torik, sert veya yarı sert lensler mevcuttur.

Keratokonus gibi saydam tabakanın yapısal hastalıklarında; kimyevi yanıklardan, iş kazalarından veya ameliyat sonrası oluşan saydam tabaka hastalıklarında tedavi maksatlı "bandaj lens" kullanılabilmektedir. Bu lensler yaralanma ve cerrahi sonrası rahatlama sağlar.
Kontakt Lens Çeşitleri Nelerdir?

Kontakt lens yapımında çeşitli petrol ürünü maddeler kullanılmaktadır. Lensler sertliğine göre esas olarak 2 gruptur:

Hard (sert) lensler - Soft (yumuşak) lensler

Sert Lensler: 1960'lı yıllarda geliştirilen sert lensler PMMA yapılıdır. Günümüzde pek kullanılmamaktadır. Bugün bu sınıfın yaygın kullanılan lensleri silikon ve Floropolimer yapılı yarı sert tabir edilen göz geçirgen lenslerdir. PMMA sert lenslerine göre daha konforlu ve emniyetlidir. Daha çok astigmat ve keratokonusda tercih edilmektedir.

Yumuşak Lensler

Hidroksietil metakrilat gibi yapay organik bileşiklerden üretilen esnek yapılı yumuşak lenslerin, sert lenslere göre önemli üstünlükleri vardır; bunlar daha kolay takılır ve uyum süreleri daha kısadır. Saydam tabakada şişmeye neden olmadan uzun süre gözde kalabilirler. Bununla birlikte, yumuşak lenslerle sağlanan görüntü, gözlük ya da sert lenslerin sağladığı görüntü kadar net değildir.

Ayrıca,yumuşak lenslerde bakteri ve mantarlar kolayca ürediğinden,bu lensleri kullananların dezenfeksiyon ve temizlik önlemlerine titizlikle uymaları gerekir. Bu amaçla kullanılan özel antiseptik çözeltiler, temizleme ve saklama çözeltileri, protein temizleme maddeleri vardır. Gene de bir çok göz hekimi, bütün temizlik kurallarına titizlikle uyulduğunda bile yumuşak lenslerin göz enfeksiyonu riski taşıdığına inanmaktadır.

Temizleme çözeltilerine bağlı olarak yumuşak lenslerde alerji oranı da yüksektir. Ayrıca, alerji yapmayan ve enzimli temizlik çözeltileri bu sorunu azaltmıştır. Kontakt lense bağlı göz enfeksiyonları, saydam tabakanın dış yüzeyinde zor iyileşen ağrılı yaralara (saydam tabaka ülseri) yol açabilir. Saydam tabaka ülseri, kalıcı nedbe dokusu oluşumuna ve buna bağlı görme kaybına yol açabilir. Dolayısıyla hangi tip olursa olsun lens takan kişilerin gözünde başlayan kızarma ve ağrı , hemen göz hekimine başvurulmasını gerektiren belirtilerdir.

Gaz Geçirgen Sert Lensler

Gaz geçirgen sert lensler, saf silikon ya da selüloz asetat butirat gibi maddelerden üretilir. Yüksek görüntü kalitesi, dayanıklılık ve temizleme kolaylığı yönünden sert lenslere benzemekle birlikte, bunların yüzeyinden oksijen ve karbondioksit geçer. Saydam tabaka, temas ettiği havayla doğrudan solunum yaparak hava ile gaz alışverişinde bulunduğundan, lensten gaz geçişi önemli bir konudur. Saydam tabakanın damarları olmadığından, bu dokunun oksijen gereksinimi havadan sağlanır.
 
 
Avantajları / Dezavantajları

Kontakt lenslerin bazı kişiler için kozmetik faydası ve gözlük takmama rahatlığı yanı sıra gözlüğe göre daha iyi optik avantajları vardır.
Yüksek dereceli kusurlarda kontakt lensler küçük çaplı ve kalınlıklı olmaları yanı sıra gözün direkt üzerinde takılması nedeniyle çevresel kısımlardaki görme bozukluklarını azaltırlar.
Tek gözünde ameliyat veya yaralanma gibi bir nedenle lensini yitirmiş (afak) olanlara verilen gözlük camları aşırı büyütme yaptığı için böyle bir gözlüğü hastanın kullanması zordur. Kontakt lenslerde büyütme faktörü oldukça azdır ve hasta tarafından kolaylıkla tolere edilebilir. Böylece hasta her iki gözünü kullanabilir hale gelir.
Her iki gözünde lens olmayanlarda da daha iyi bir çevresel görme temin edilir ve görüntü bozukluğu fazla olmaz.
Gözlüklerle çok az düzelme kaydedilebilen veya görmesi hiç düzeltilemeyen keratokonuslu veya başka bir nedene bağlı düzensiz korneasi olan hastalar kontakt lenslerle sıklıkla iyi bir görme elde ederler. 
Kontakt lenslerin sporcular ve özel iş gereksinimleri olan kişiler için de avantajları vardır.
Sporculara ve fiziksel etkinliği ön planda olan is yapanlara önerilir.
Gözden kolay düşmezler
Gözlük camına eşit yada daha iyi görüntü sağlarlar
Daha geniş görme alanı sağlarlar
İlk takışta uyum sağlanır

Kontakt lens kullanımının dezavantajları nelerdir?

Gözlüğe oranla daha pahalıdır.
Kolay yırtılıp, kaybedilebilir.
Göze yerleştirilmesi beceri ve zaman ister. Ancak alışılınca kolaydır.
Daha titiz bakım gerekir.
Alışmak zaman alıcıdır. Bazı şahıslar hiç alışamayabilirler.
 
Lens Takmak / Çıkarmak

Gözlerde herhangi bir kızarıklık, bulanık görme, ağrı, şişme veya şiddetli kaşıntı olduğunda doktorunuza başvurunuz.
Kontakt lensi çıkarmadan önce gözünüzde olduğuna emin olunuz.
Şekilde, lens olması gereken normal pozisyonunda duruyor, eğriliği tamamen uygun durumda.
Lensi parmağınıza aldığınızda lens eğriliği düzleşmiş olarak izleniyorsa, lensin iç kısmı dışa çevrilmiş olabilir.

1. Elinizi iyice yıkayın ve mümkünse tırnaklarınız şekildeki gibi olmalı çok uzun olmamalı.
2. Baş parmağınıza aldığınız lensin doğru göze (sağ-sol) ait olduğundan emin olun.
3. Aynı elinizin orta parmağı ile alt kirpiklerinizden tutarak, alt kapağınızı aşağıya doğru çekin.
4. Diğer elinizin orta ya da işaret parmağı ile üst kapağınızı kaldırın.
5. Lensi, gözünüz üzerine bırakın.
6. Gözünüzü birkaç defa kırptığınızda lens merkeze yerleşecektir .
7. Ayni tekniği diğer gözünüz için uygulayın.

Lens Çıkarmak

Lenslerinizi çıkarmak için yukarı bakınız ve alt göz kapağınızı aşağı doğru çekiniz. İşaret parmağınızla lense dokunarak aşağıya çekiniz. İşaret ve başparmağınızla tutarak lensi gözünüzden çıkarınız.
 
Lens Kullanırken Nelere Dikkat Etmek Gerekir?

Süresi geçmiş ya da deforme lensler kullanılmaz. Lens takıp, çıkarmadan önce eller sabunla yıkanmalıdır. Lens kutuları haftada bir kez kaynatılmalıdır. Kaplarda solüsyon her gün yenilenmelidir. Lens çok amaçlı solüsyon içerisinde minimum 4 saat bekletilmelidir. Lens musluk suyu ile temas ettirilmemelidir. Göze koyulan damlalar lens takılmadan 15 dakika önce uygulanmamalıdır.

Tek bir, çok amaçlı solusyon kullanılmalıdır. Reaksiyon gelişmesi halinde solusyon değişikliği yapılır. Gözde meydana gelen kızarıklık, ağrı, sulanma, batma, ışığa hassasiyet gibi durumlarda lens çıkarılmalı ve göz doktoruna başvurulmalıdır. Kontakt lenslerinizi doktorunuzun size söylediği marka solüsyon haricinde başka solüsyonlarla temizlemeyiniz, unutmayınız ki her temizleme sisteminin kullanım özellikleri farklıdır ve yanlış uygulamalar gözünüze geçici yada kalıcı zarar verebilir.
 
Lens Bakımı
Kontakt lens konusunda bilinmesi gereken ilk nokta, göz yüzeyine temas eden bu araçların göz doktoru kontrolü olmadan kullanıdıklarında körlüğe kadar varabilecek sorunlara yola açabilecekleridir. Göz doktoru tarafından verilen lensler, kurallara uygun, temizliğe dikkat edilerek kullanıdıklarında göz sağlığı açısından herhangi bir sakınca taşımazlar.
Günümüzde kullanılan kontakt lenslerin büyük bölümünü yumuşak lensler oluşturmaktadır. Bazı özel durumlarda ise gaz geçirgen (sert) kontakt lenslere gerek duyulur. Bu iki tür lensin temizlik ve bakım özellikleri farklıdır. Bu bölümün ilk kısmında yumuşak kontakt lenslerin bakımında dikkat edilmesi gerek noktalar anlatılmışıtr. Gaz geçirgen (sert) kontakt lens bakımına ait bilgiler yazının son bölümünde özetlenmiştir.
Kontakt lensleri sorunsuz kullanımanın ilk basamağı bakım ve temizliklerinin doğru yapılmasıdır.
Kontakt lenslerin üzerinde zamanla proteinler, lipidler, müsinler gibi organik ve mineraller gibi inorganik maddeler birikir. Bunlar görmeyi bozar; gözü tahriş eder;oksijen geçirgenliğini azaltır; lens uyumunu etkiler; allerjik reaksiyona neden olamnın yanında gözde ciddi enfeksiyonlara yol açabilirler.
YUMUŞAK LENS BAKIMI:
Yumuşak lenslerin temel özelliği yüksek su içerikleridir. Bu nedenle bu lensler hep özel sıvılarında saklanırlar. Kurudukları takdirde bozulduklarından, yumuşak lensler gözden çıkarıldıklarında doktorunuzun tavsiye ettiği saklama solüsyonuna konmalıdırlar. Bu solüsyonlar çeştli firmalarca ve farklı amaçlarla kullanılmak üzere üretilmektedirler.
  Günümüzde en yaygın kullanılan lens cinsi, gündüz takılıp gece çıkartılan ve yaklaşık bir ay kullanılıp atılan lenslerdir. Bu lenslerin bakımlarında hem saklama hem temizleme solüsyonu işlevi gören çok amaçlı solüsyonların kullanımı yeterlidir.
  Aylık değilde yıllık lens kullanan hastalarda, yine aynı solüsyonları kulanabilirler, ancak bu solüsyonlar lens üzerinde biriken proteinleri temizleyemezler. Bu nedenle bu tür lensler 15 günde bir protein tabletleri ile temizlenmelidirler.
  Çok Amaçlı Solusyonlar: Temizleyicileri ve dezenfekte edici ajanları bir arada içeren solusyonlar bugün için tercih edilmektedir. Renu (Bausch & Lomb), Solo Care (Ciba Vision), Optifree (Bausch & Lomb), Ultra Care (Allergan), Insta Care (Ciba Vision) çok amaçlı solusyonlardan sıklıkla kullanılanlardır.
  Çok amaçlı solüsyonların kullanıma girmesi ile daha eskiden kullanılan, iki solüsyonlu temizleme sistemlerinin popülaritesi azalmıştır. Bu tür solüsyonlar kullanıldığında lens önce birinci solüsyonda sonrada ikinci solüsyonda belli sürelerle bekletilmelidir.
Gaz Geçirgen (Sert) Kontakt Lenslerin Bakımı:
  Bu lensler sert plastik maddelerden yapıldıkları için kolay çizilebilmektedirler bu nedenle öncelikle sert cisimlerle (tırnak, yüzük gibi) temaslarından kaçınılmalıdır. Bu lenslerde yumuşak lensler gibi kuru bırakılmamalı ve her zaman özel kutularında uygun solüsyonları içinde saklanmalıdır. Kontakt lens saklama solüsyonları lens üzerindeki birikintileri temizlemekte ve mikroorganizmaları öldürerek lensi dezenfekte etmekdirler.
  Bu tür lensler gözden çıkarıldıklarında iki parmak arasında temizleme solüsyonu ile yavaşça ovalanmalı (çizmemeye özen göstererek) daha sorada durulama solüsyonu içinde saklama kabına konmalıdırlar. Daha sonra lensler bu solüsyondan çıkartılıp göze takılabilirler. Ancak bazı hassas gözlerde saline solüsyonu ile lensi durulayıp göze öyle takmak gerekebilir. Son yıllarda hem temizleme hem saklama amaçlı kulanılabilen tek solüsyonlu sistmelerde kullanıma girmiştir.
 
Lens kullanımına bağlı mikrobik keratit ,lens kullanımının ciddi komplikasyonlarinin en sik görülenidir. Kozmetik amaçlı lens kullanımı yaygınlaştıkça lense bağımlı MİKROBİK KERATIT sayısı çarpıcı biçimde artmaktadır. Uzun süreli yumuşak lensler uykuda da çıkarılmazsa oran 10-15 kat artmaktadır. Lensler doğaları gereği göz için yabancı cisimlerdir,oküler patojenleri de etkilerler.

Lense bağlı göz enfeksiyonları, kornea ( saydam) tabakanın dış yüzeyinde zor iyileşen ağrılı yaralara(saydam tabaka ülseri)yol açabilir.Kornea ülseri, kalıcı nedbe dokusu oluşumuna ve buna bağlı görme kaybına neden olabilir Dolayısıyla,hangi tip olursa olsun lens takan kişilerin gözünde başlayan kızarma ve ağrı, hemen göz hekimine başvurulmasını gerektiren belirtilerdir.
 
English
Deutsch
Turkish